نویسنده = محمدعلی جهان تاب
مدیریت

شناسایی و تبیین شبکه مضامین الگوی خط‌مشی‌گذاری عمومی سازمان مبتنی بر چارچوب ساخت اجتماعی گروه های سیاسی با رویکرد کیفی

دوره 8، شماره 3، پاییز 1405

https://doi.org/10.22034/jmep.2026.590046.1688

محمدعلی جهان تاب، اکبر اعتباریان خوراسگانی، مهربان هادی پیکانی، رضا ابراهیم زاده

چکیده هدف این پژوهش شناسایی و تبیین شبکه مضامین الگوی خط‌مشی‌گذاری عمومی سازمان مبتنی بر چارچوب ساخت اجتماعی گروه‎های سیاسی با رویکرد کیفی می‎باشد. این پژوهش از حیث شیوه اجرا، کیفی و روش تحلیل مضمون می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل 10 نفر از اساتید و خبرگان حوزه خط‌مشی‌گذاری عمومی می باشد. حجم نمونه با روش نمونه‌گیری، گلوله برفی انجام شد و مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه داشت. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمه‎ ساختاریافته استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون از نرم افزار Maxqda استفاده گردید. یافته‌های پژوهش در مجموع ۷۱۷ کد اولیه استخراج و در قالب ۵۹ مضمون پایه، هفت مضمون سازمان‌دهنده و یک مضمون فراگیر دسته‌بندی شد. یافته‌ها نشان داد شبکه مضامین از هفت بُعد تشکیل شده است: ۱) بستر فرهنگی-اجتماعی شکل‌گیری خط‌مشی، ۲) بنیان‌های فکری خط‌مشی‌گذاران، ۳) مفاهیم نمادین و معنابخش، ۴) قدرت و هژمونی گروه‌های سیاسی، ۵) ساخت واقعیت خط‌مشی، ۶) تحول ایدئولوژیک خط‌مشی‌گذاران و گروه‌های سیاسی، و ۷) ساخت اجتماعی خط‌مشی. این الگو نظریه ساخت اجتماعی جمعیت‌های هدف اشنایدر و اینگرام را از سطح توصیف پیامدها به سطح تبیین مؤلفه‌های شکل‌دهنده ساخت اجتماعی ارتقا داده و راهنمای عملی برای کاهش سوگیری‌های ذهنی خط‌مشی‌گذاران فراهم می‌کند.